Voorbij de waan van alledag…

Waan van de dag

Zorgen dat uw bedrijf duurzaam onderneemt is een reis op zich. Het is belangrijk om daarbij de bestemming en doelen helder voor ogen te houden. De kunst is om stappen te blijven zetten. Grote stappen, kleine stappen – als u ze maar zet, voorbij de waan van alledag. Zo bereikt u vanzelf  het einddoel.

De 7 stappen van het Koploperproject – een goed stappenplan werkt!

Om te zorgen dat we stappen zetten bij het duurzaam ondernemen, wordt er bij Koploperprojecten met een helder stappenplan gewerkt dat bestaat uit onder andere bedrijfsonderzoek en uit te voeren opdrachten. Het stappenplan ziet er als volgt uit:

  Stappenplan                                                           Onderzoek / opdracht Koplopers

1. Kijk waar je bent:                              Bedrijfsonderzoeken. Met de nulmeting, Duurzaam Ondernemen(DuOn)-scan en de Milieubarometer krijgt

u een schat aan informatie over uw eigen bedrijf en omgeving.

 2. Kies je bestemming:                                       Bepaal de visie, missie en richting. Vertaal deze in concrete acties met de DuOn-agenda.

3. Bepaal je reisgezelschap:                Zoek en betrek zoveel mogelijk leveranciers, klanten en medewerkers bij Maatschappelijk Verantwoord

Ondernemen (MVO) met een stakeholdersanalyse.

4. Stippel je route uit:                  Bepaal met welke acties en projecten u zich onderscheidt als Maatschappelijk Verantwoord Ondernemer.

5. Maak je reis steeds duurzamer:                             Ga aan de slag! Agendeer MVO in het werkoverleg en zet het neer in de praktijk.

6. Laat weten waar je bent:                          Communicatieopdracht. Vertel wat u doet aan medewerkers, klanten en leveranciers en op de website.

7. Werk samen met je reisgenoten:           Koplopersymposium met de andere Koplopers           en geïnteresseerden. 

De eerste concrete stappen (1 t/m 4) zijn gezet vanaf de start van het eerste Groninger Koploperproject in januari 2015. Tijdens de 3e bijeenkomst van de Koplopergroep in de tweede helft van 2015, is stap 5 verder geconcretiseerd. Voorbij de waan van alledag, staan we in dit verslag even stil bij de Duurzame Agenda.

Stap 6, is de communicatieopdracht. De Koplopers vertalen hun Duurzame Agenda in een informatieve boodschap. Voor een fictieve leverancier zetten zij het onderscheidend MVO-beleid van hun onderneming zo overtuigend mogelijk op papier. De met de Milieubarometer en DuOn-scan verzamelde meetresultaten vormen hiervoor betrouwbare uitgangspunten.

Stap 7, de laatste stap, is het Koplopersymposium. De Koplopers, ondernemers, leveranciers uit hun netwerk en andere geïnteresseerden in duurzaam, maatschappelijk verantwoord en circulair ondernemen doen hier interactief kennis op over duurzaam ondernemen. Uiteraard komen alle Groninger Koplopers aan het woord om u te inspireren!

Koplopers trekken Duurzame Agenda

De derde terugkoppelingsbijeenkomst staat in het teken van de Duurzame Agenda (stap 5). Hierin leggen de Koplopers vast op welke activiteiten ze focussen en wanneer ze ermee aan de slag gaan. De Koplopers inspireren elkaar, wisselen kennis uit en spreken punten van aandacht door. En dat is nuttig. Erg nuttig. Want al pratende en hardop denkend, helpen de Koplopers elkaar op weg bij het duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Gastheer Oldenburger Fritom

Maar… om in de stemming te komen krijgen de Koplopers eerst een rondleiding door de warehouse faciliteiten van Koploper Oldenburger|Fritom. Dit moderne logistieke bedrijf is professioneel en slim georganiseerd opgezet. Je vindt er overal de zogenaamde dashboards (digitale schermen) waarop bijvoorbeeld de KPI’s en actuele informatie voor alle medewerkers zichtbaar zijn. De Milieubarometer staat er natuurlijk ook op. Wat overal in doorklinkt is de gedrevenheid en professionaliteit waarmee iedereen zijn werk doet, zowel in de loodsen als bij de planning. Daarbij onderzoeken de medewerkers van Oldenburger|Fritom continu hoe ze het bedrijf verder kunnen verduurzamen. De insteek op ketensamenwerking, en op verschillende ISO-certificeringen levert een collectieve inzet op om op veel verschillende manieren goed te doen voor bedrijf, mens en aarde. Een echte Koploper!

Aan de slag!

Na de rondleiding werken de Koplopers met elkaar de Duurzame Agenda door. Eerst wordt het doel van de voorbereide Duurzaam Ondernemen Agenda’s toegelicht. In twee rondes van 20 minuten worden de concrete acties, doelen, valkuilen en uitdagingen in duo’s met elkaar besproken. Dit levert boeiende gespreksstof op.

In de dynamiek van het gesprek zie je van alles gebeuren. Als een deelnemer opmerkt: “Ik heb het duurzaam ondernemen gewoon in mijn bedrijfsprocessen opgenomen”, zie je een ander denken “Dat is een goed plan. Helemaal geen gek idee om al onze bedrijfsprocessen nu eens integraal onder de loep te leggen.”

We zien Geert van der Veen van Pure Energie intensief in gesprek met Frans Andeweg van Oldenburger Fritom. Hij stelt interessante vragen. Want waarom liggen er eigenlijk geen zonnepanelen op het enorme oppervlak van de daken van de opslagloodsen? En wat waren een aantal jaren geleden de overwegingen om dit (nog) niet op te pakken? Is daarin inmiddels iets veranderd? Zo houden de deelnemers elkaar scherp en ondersteunen ze elkaar met hun eigen kennis, kunde en netwerken. 

Diny Fluttert (Camping Wedderbergen) en Margriet Nieuwenhuis (Gasterij Natuurlijk Smeerling) hebben veel herkenning op de verschillende thema’s. Doordat ze beide als praktische dienstverleners in het segment van de vrije tijdsbesteding werkzaam zijn, weten zij elkaar goed aan te vullen en vinden ze elkaar in de analyse middels de Duurzaam Ondernemen Agenda’s.

Wat valt de buitenstaander op?

Marit Coehoorn Tekstproducties: “Als buitenstaander ben ik voor het eerst aanwezig bij een Koploperbijeenkomst. Ik ben blij verrast door de complementaire krachten die ik waarneem. Daarbij blijkt het voor ondernemers en gemeenten van enorme meerwaarde om, in het gebied waarin ze opereren, samenwerkingsverbanden aan te gaan.”

“Het gemeenschappelijke doel van duurzaam ondernemen, zorgt ervoor dat de neuzen dezelfde kant opstaan en er een ruimhartige bereidheid is om elkaar op weg te helpen. Daarbij treed je zo ook weer eens buiten het cirkeltje van ‘the usual suspects’ – de mensen die je altijd al tegenkomt in je netwerk. Dat is verfrissend en inspirerend. Zo kan iedereen vanuit zijn eigenheid en (ondernemers)kwaliteiten, de ander op weg helpen. Alles wat je nodig hebt, kun je vinden binnen deze groep mensen. Ook dat is een voorbeeld van duurzaam en lokaal ondernemen – gewoon gebruik maken van wat er al is.” 

Lancering logo en website van het Koploper-project Groningen

Logo Def. Koploperproject GroningenTijdens de bijeenkomst in Veendam zijn het nieuwe logo en de website van de Koplopers in Groningen gelanceerd. Neemt u vooral een kijkje op www.koploperproject-groningen.nl voor actuele informatie over de Koplopers!

 

 

 

 

Kennis delen = resultaat vermenigvuldigen

WeemvanEextaOp 26 juni 2015 kwamen de Oost Groningse Koploperbedrijven in Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen bijeen voor de eerste terugkoppeling. Een warm welkom viel hen ten deel. Gastheer was Koploper Jan Loots van Geo Plus in Scheemda. De indrukwekkende voormalige ‘Weem van Eexta’ dateert uit de 12e Eeuw en is nu het oudste kantoorpand van Nederland. Geo Plus onderhoudt dit culturele erfgoed, zodat het bewaard blijft voor de komende generaties.

In ‘het sael’, de fraaie voorkamer van de oude pastorie, werden de resultaten van Milieubarometers en MVO-scans in de sectoren horeca, onderwijs, gemeente, recreatie, cultuur, beweging, gezondheid en natuur uitgewisseld. Bewegingscentrum Ter Apel is dankzij warmte-koude opslag en zonnepanelen al onafhankelijk van het gasnet en praktisch energieneutraal. Camping Wedderbergen beschikt over een op houtsnippers gestookt zwembad en is evenals andere Koplopers volledig overgestapt op groene energie. In de groep werden sociale actiepunten met elkaar verbonden. Zoals MVO-kennis delen met medewerkers door het Duurzaamheidsspel, inkopen van Fair Trade producten, met Cittaslow regionaal kwaliteitsbewust worden en (je resultaten van) MVO-beleid publiceren op de website.

Albert de Boer MBDe tweede groep zocht het hoger op. Onder het rustieke balkenplafond presenteerden Koplopers resultaten in de sectoren transport, duurzame energie, kabelnetwerken, gemeenten, biologische landbouw en recycling. In technisch georiënteerde bedrijven beslaat de milieu-impact van transport en zakelijk verkeer al gauw zo’n 70% en dit is een grote kostenpost. Als innovatieve kansen werden video-conferentie en synchromodaal transport (regie op spoor, water en weg) omarmd. De Boer Auto Onderdelen en Steenhuis Recycling maken van afval nieuwe producten. Dit concept ‘afval is grondstof’ werkt inspirerend en aanstekelijk. In de hele groep leeft de ambitie om zo snel mogelijk energieneutraal te gaan werken. Wat levert de bijeenkomst op?

  1. Koplopers ontwikkelen samen kansen en besparen op energie, kosten en milieu-impact.
  2. De ingevoerde Milieubarometer biedt een effectief sturings-instrument, waarmee ‘live’ op kosten en verspilling ingegrepen kan worden.
  3. Ondernemers en gemeenten maken lokaal gebruik van elkaars kennis en ervaring
  4. Koplopers denken met elkaar mee en ontdekken verbeterpunten en blinde vlekken
  5. ‘Weten waar je staat’ biedt een vertrekpunt om ambities te herkennen, er intern en extern over te communiceren en ze in concrete doelen en actieplannen uit te werken.

Dat is precies wat er nu op het programma staat. De Koplopers gaan het komend half jaar aan de slag met een SMART actieplan. SMART staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. Grondlegger van het Koploperproject, Jaap de Vries, gaf een boeiende blik op de toekomst. Jouw visie op de toekomst van de branche is belangrijk, hoe ziet die er uit? En welke rol speelt je bedrijf daarin? Wat is je strategie ? Wat doe jij als ondernemer om jouw visie op de toekomst SMART realiseren? Deze vragen gaan de Koplopers beantwoorden. In de mailbox ontvangen zij een Duurzaam Ondernemen Agenda; een structuur waarin SMART visie, doelen en acties worden uitgewerkt. Daarop komt feed-back. Vervolgens gaan ze met concrete maatregelen aan de slag. Indien gewenst kan een student worden ingeschakeld om bijvoorbeeld te helpen met communicatie of het opstellen van stakeholderanalyse en MVO-plan. Communicatie over plannen en resultaten (intern en extern bijvoorbeeld op de website) is een belangrijke volgende stap. Zo betrek je de stakeholders bij het bedrijf. En dat is goed voor je klanten, leveranciers in de keten en je medewerkers. De volgende Koploperbijeenkomst is op 13 oktober a.s.. Wij zijn reuze benieuwd naar alle ervaringen. Een enthousiaste groep landelijke volgers deelt jullie successen nu al met hun achterban!

Informatie: adakruiter@circulairactief.nl of bel 06 37 23 63 37

Oost Groningen zet de trend

vissenDuurzaam is de nieuwe werkelijkheid. MVO-Nederland voorspelde begin dit jaar 7 nieuwe trends van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Het MVO-trendrapport 2015 verscheen in januari. Grasduin vooral op http://www.mvonederland.nl/.

Er gebeuren mooie dingen in Noord Nederland. Wij hebben het voorrecht om met buitengewone ondernemers te mogen werken in de regio Oost Groningen. Deze Koplopers laten net als in Friesland de MVO-trends echt zien met een succesvolle bedrijfsvoering. Dit inspireerde mij om deze trends speciaal voor jullie, te vertalen naar 14 aansprekende praktijkvoorbeelden.

Trend 1: Winst = Waarde

Het bedrijf voegt waarde toe aan mens, bedrijf en milieu. Zo wordt er driedubbele winst gemaakt. Koploper OldenburgerFritom Veendam brengt als transport-, overslag- en storagebedrijf de drievoudige waarde in de praktijk. Het bedrijf behaalt door energiebesparingen, een gezond werkklimaat en efficiënte logistieke processen behalve economische bedrijfswinst ook een lagere CO2-uitstoot en een zeer laag (ca.  1 – 2 %) ziekteverzuim. De geboekte resultaten maakt het bedrijf straks zichtbaar met de Milieubarometer en de Milieuprestatieladder.

Het gemeentelijk bedrijf ‘De Kompanjie’van Veendam en Pekela ziet precies hier de uitdaging. Er gebeurt al veel op het gebied van afvalstromen, energie en transport. Duurzame winst zit vooral in het op elkaar afstemmen en verbinden van de veelheid aan schijnbaar losse elementen in de organisatie. Vele kleintjes maken samen grote waarde!

Trend 2: Fossiel = Uit

‘Ik heb goed nieuws, de deelnemersbijdrage hebben we er nu al weer uit’aldus Diny Fluttert van Camping Wedderbergen in Wedde. Na de startbijeenkomst kwam Geert van der Veen heel snel bij ons langs. Met als resultaat dat we bij Raedthuys nu met groene energie goedkoper uit zijn! De drie bedrijven van mijn man zijn ook al geswitcht.’

OBS de Driesprong in Vriescheloo is al goed op weg met energiebesparing. Klassewijzer verrijkt hun Energy-challenge programma door de duurzame winst voor leerlingen en leerkrachten op een leuke manier zichtbaar en meetbaar te maken en zo de transitie met energiebewuste wereldburgers te versnellen!

Raedthuys energie in Stadskanaal is voor de derde keer in 3 jaar Koploper in duurzame energie opwekking en levering geworden. Met pure hernieuwbare energie richten zij zich op bedrijven die willen vergroenen. Een aanrader dus!

Trend 3: Duurzaam wordt Smart

Het geitewollensokken imago van duurzaamheid is er af. Slimme bedrijven richten zich op kostenreductie, milieubesparing, investeren in hernieuwbare energie en in betrokken stakeholders. Het Bewegingscentrum Ter Apel is al bijna energieneutraal en onafhankelijk van gas. Dankzij een warmtepomp, zonnepanelen, warmtewisselaars en slimme sensortechnologie besparen de sporters zelf 30-40% op energie en water tijdens het douchen en sporten.

VIB in Zuidbroek legt zich naast o.a. glasvezel ook steeds meer toe op intelligente netwerken in huis of op kantoor, waarmee de gebruiker door eenvoudige en gebruikersvriendelijke bediening tot slim en energiezuinig gedrag wordt verleid.

Trend 4: Ketenrevolutie

De Boer Auto-onderdelen in Stadskanaal verduurzaamt de eigen keten via de branche-organisatie STIBA. Als bestuurslid staat Koploper Albert de Boer aan de wieg van groeneonderdelen.nl de Marktplaats voor auto-eigenaren. Hergebruikte auto-onderdelen uit (schade) voertuigen zijn voor iedereen voordelig en eenvoudig verkrijgbaar.

Aardse Orchideeën in Zuidbroek regisseert de verduurzaming van de complete productieketen vanuit Thailand tot de bekende Orchidee in de supermarkt bij jou om de hoek. Alle processen worden daarbij onder de loep genomen. Verpakking, opkweken, ver- en ompakken, transport, logistiek, drukwerk en uitlevering kunnen continu verbeterd en beproefd.

Trend 5: Afval = Voedsel

Afval is kostbare grondstof als je de waarde er van herkent en ontdekt. Hennepvezelfabrikant DunAgro in Pekela produceert van een bijproduct een gezond en vitaminerijk superfood, Sanahempjuice. Dit wordt geperst uit het groene blad van de plant en in pure vorm aangeboden.

Steenhuis Recycling in Winschoten is Koploper in hergebruik van metaal-afval. Overgebleven metaaldraad van installatiebedrijven bijvoorbeeld scheidt het bedrijf zorgvuldig. De zuivere bestanddelen zoals lood, koper en aluminium worden opnieuw ingezet als kostbare grondstof in bijvoorbeeld de luchtvaart. Zo kan uit afval een nieuwe schuifdeur worden gemaakt.

Trend 6: Energiek en gezond jong blijven

Margriet Nieuwenhuis runt vol passie en enthousiasme Gasterij Natuurlijk Smeerling. De betrokken ondernemer onderhoudt dagelijks 1:1 contact met de medewerkers. Het vertrouwen onderling groeit, gedragscodes en arbeidscontracten staan in de praktijk voor mensgerichte medewerkers die betekenisvol omgaan met de gasten. Dit Gastvrouwschap vertaalt zich in een zinvolle belevingservaring van de klant. Gezond eten, drinken en bewegen midden in de Natuur terwijl medewerkers actief informatie delen over de herkomst en totstandkoming van lokale en natuurlijke producten. Zo’n energieke, natuurlijke bedrijfsdynamiek voelt als thuiskomen. Een energie die gasten onthouden en aanstekelijk werkt. Jong en oud weten zo de weg naar de Gasterij regelmatig terug te vinden.

Trend 7  MVO = a,a,b,b (authentiek, ambachtelijk, bron, betrokken)

Jan Loots van Hightech Onderneming Geoplus in Scheemda is het van nature allemaal. Zijn nieuwste investering was de Geo Focus, het diesel-hybride meetschip met de laagste emissie ter wereld, dat in 2012 werd gedoopt door Joos en Wubbo Ockels. Authentiek, ambachtelijk, waar mogelijk onderdelen en productiematerialen betrekken van de bron en betrokken relaties onderhouden met je vestigingsplaats/omgeving, met leveranciers, klanten en andere belanghebbenden en door een reële prijs te vragen.

Deze marketingmix is de trend die doorzet in 2015  en waarvan Maatschappelijk Verantwoorde Ondernemers gebruik maken. Nuchtere Groningers ‘doun ’t eerst zulf , proatn is veur loater’. Als je er op die manier naar kijkt, herken je de 7 trends in Groningen overal.

MVO-Koploperbedrijven benutten gouden kans

Persbericht
Groningen 26-01-2015

koplopersMVO-Koploperbedrijven benutten gouden kans
Maar liefst 26 authentieke Koplopers en bestuurders maakten afgelopen vrijdag kennis met elkaar in de monumentale en sfeerrijke boerderij van Koploper Gasterij Natuurlijk Smeerling. Aanleiding was de start van het Koploperproject Oost-Groningen. In het Koploperproject werken 14 bedrijven samen aan een gemeenschappelijk doel; duurzame winst voor mens, bedrijf en milieu. O.a. Geoplus, Camping Wedderbergen, Aardse Orchideeën, VIB, Steenhuis Recycling, Raedthuys Energie, de Boer Auto-onderdelen, Oldenburger Fritom, Bewegingscentrum Ter Apel doen mee.

De aftrap
Tijdens de kennismakingsronde ging de groep uiteen in duo’s, waarna elke Koploper 5 minuten de tijd kreeg om het bedrijf van zijn of haar partner te presenteren. Zo ontstond een geanimeerde en interactieve estafette van bedrijfspresentaties. Het projectteam dat het project begeleid bestaat uit een consortium van regionale bedrijven; Circulair Actief, DZyzzion, Rein Advies en Stichting NoordBaak.

Koplopers en ambities
In een ontspannen sfeer deelden betrokken wethouders Gelling, Velthuis en ’t Mannetje van de gemeenten Stadskanaal, Menterwolde en Bellingwedde hun visie over regionale kansen en de eigen voorbeeldfunctie met de Koplopers. Gemeente Veendam participeert met ‘De Kompanjie’ ook als bedrijf in het project. “Wij staan te trappelen om te zien waar we zelf staan op het gebied van duurzaamheid” aldus wethouder Hammenga. Zijn collega Anneke Duit van Pekela deed een persoonlijke duit in het zakje voor de bio-economie. Ze brak voor Pekela een lans met Koplopers Smurfit Kappa en hennepvezelfabrikant DunAgro.
Hennepvezel is een vergeten regionaal gewas dat al in de Gouden Eeuw werd toegepast in o.a. scheepstouw, zeilen en kleding. DunAgro exporteert 98% van het multifunctionele product voor in auto-panelen, als stalvulling, hennepbeton en superfood Sanahempjuice. Koploper Albert Dun ziet kans om de bio-economie in de eigen regio aan te jagen. Een ander regio-overstijgend initiatief komt van Klassewijzer. Koploper Bas Pieterse brengt een school in als pilot-locatie voor het Koploperproject. Klassewijzer ontwikkelt met de school een tweede project voor Koploper Kinderen. Het doel van dit parallelle project is een doorlopende MVO-leerlijn voor leerlingen van het Basis- en Middelbaar onderwijs. Hiervoor wordt nauw samengewerkt met de Hanzehogeschool Groningen.

Het traject
Na deze startbijeenkomst gaat het echt beginnen voor de Koplopers. Ze ondergaan een grondige (duurzaam ondernemen) ‘DUON-scan’. Naar aanleiding hiervan wordt de strategische DUON-agenda opgesteld en de Milieubarometer ingevoerd. Er volgt een terugkoppeling waarin Koplopers resultaten delen met elkaar. In de tweede bijeenkomst bespreken de Koplopers de MVO-actieplannen en ligt de focus op communicatie over MVO. In december 2015 presenteren de bedrijven hun resultaten aan het publiek, tijdens een Koplopersymposium.

Ondertekening deelnemersovereenkomsten
Aan het eind van de startbijeenkomst werd de verbinding beklonken met de officiële ondertekening van de deelnemersovereenkomsten, omlijst door een feestelijk aangekleed glas. Koplopers en bestuurders zetten de trend voor een nieuwe beweging van Koploperbedrijven met een gouden rand. Informatie over dit project is te vinden op www.koploperproject.nl.

Noordbaak | DZyzzion | reinadvies | CirculairActief

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door: provincie Groningen, Stichting Ondernemers Begeleiding, gemeente Veendam, Menterwolde, Oldambt, Vlagtwedde, Bellingwedde, Stadskanaal en Pekela

Voor inlichtingen kunt u contact opnemen met de coördinator adakruiter@circulairactief.nl

Koploper helpt MKB’er duurzaam ondernemen

koploperHet is tegenwoordig helemaal in: je bedrijf duurzamer maken. Grote bedrijven huren steeds vaker een specialist in die hen hierin ondersteunt. Maar voor MKB’ers is dit al snel te duur. Dat is jammer, want juist bij deze grote groep ondernemers is veel duurzame winst te behalen. In 2010 startte daarom het Koploperproject. Dankzij dit project is duurzaam ondernemen nu ook toegankelijk voor de MKB’er. Eerst alleen in Friesland, binnenkort in Oost-Groningen.

In het voorjaar van 2013 kwam een ondernemer uit Wedde (Gr.) naar de workshop over ‘verdienmodellen in de circulaire economie’ van NoordBaak in Groningen. Hieruit ontstond een vruchtbare samenwerking tussen NoordBaak, CirculairActief en de ‘Stichting Ontwikkeling Potentieel’ in Wedde. In het najaar onderzochten zij de behoefte aan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in de regio Oost-Groningen. De belangstelling bij MKB’ers bleek ruim aanwezig. Tijdens de presentatie van dit onderzoek werd de basis gelegd voor een nieuwe samenwerking, met Jaap de Vries als grondlegger van het Koploperproject.

Het Koploperproject biedt bedrijven een kapstok waarmee ze duurzame activiteiten integraal in de bedrijfsvoering verankeren. De grondige en brede doorlichting van de bedrijfsprocessen zet bedrijven aan tot een vernieuwende kijk op zichzelf en de omgeving. Ondernemers vinden de investering in het project meer dan waard vanwege de geboekte sociale, ecologische en economische resultaten. De dynamiek die ontstaat tussen gelijkgestemde partners tijdens het proces werkt verrijkend. Aan het einde van de rit zijn de deelnemers gemotiveerd om elkaar te blijven zien en te stimuleren.

Zo werkt het Koploperproject
Het Koploperproject helpt mkb’ers in 1 jaar tijd duurzamer ondernemen. Het Koploperproject werkt samen met gemeenten. Per gemeente wordt een Koplopergroep gevormd, bestaande uit 3 tot 15 bedrijven. Ook de gemeente kan deelnemen aan het Koploperproject om duurzamer te gaan werken. Van de deelnemers wordt een actieve deelname verwacht, maar hun tijdsbesteding is beperkt.

Startbijeenkomst
Nadat er zich voldoende deelnemers hebben aangemeld, vindt er een startbijeenkomst plaats. De deelnemers maken kennis met elkaar en krijgen uitleg over het doel en de uitvoering van het project

Doorlichting met aanbevelingen
Na de startbijeenkomst licht een deskundig adviseur de organisatie of het bedrijf door op het gebied van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Behalve de interne bedrijfsvoering komen in de doorlichting ook de product- en dienstverlening aan bod. Hiervoor wordt onder meer de internationale richtlijn ISO 26000 gebruikt. Verder worden met de Milieubarometer de milieuprestaties en de CO2-footprint van de organisatie bepaald. Na afloop stelt de adviseur een lijst met mogelijke maatregelen op en maakt een afspraak met de Koploper om de uitkomsten door te spreken.

Concreet aan de slag
Elke Koploper bepaalt zelf met welke aanbevelingen hij aan de slag gaat. De Koploper stelt naar aanleiding van de doorlichting een beknopte MVO-visie op en maakt een actieplan.

Ervaringen, ideeën en kennis uitwisselen
Er vinden gedurende het jaar een of meerdere bijeenkomsten plaats, waarbij ervaringen, ideeën en kennis worden uitgewisseld met de andere Koplopers. Uit eerdere bijeenkomsten is gebleken dat Koplopers kansen hebben benut om te gaan samenwerken of met elkaar zaken te doen.

Promotie
Voor het Koploperproject wordt de nodige promotie gemaakt in zakenbladen en kranten. Ter afronding van veel Koploperprojecten organiseert het team een Koplopersymposium waar Koplopers hun ervaringen delen met een breed publiek. Op dit symposium wordt de Koploperprijs uitgereikt aan de deelnemer die zich het meest heeft onderscheiden tijdens het Koploperproject.

Wat gebeurt er na het Koploperjaar?
De doorlooptijd van een Koploperproject is ongeveer een jaar. Daar stopt het niet, want duurzaam ondernemen is een permanent proces. Na dat jaar blijven de Koplopers actief in het Koplopernetwerk. Regelmatig worden activiteiten georganiseerd die voor de Koplopers interessant zijn. Ook gebeurt het vaak dat de Koplopers zelf contact blijven houden en activiteiten ondernemen.
Meer info: www.koploperproject.nl

Begin 2014 namen Rein Advies, CirculairActief, NoordBaak en DZyzzion het initiatief voor het ‘Koploperproject Oost-Groningen’. Dit project kwam tot stand in nauwe samenwerking met zeven gemeenten: Bellingwedde, Stadskanaal, Vlagtwedde, Pekela, Oldambt, Veendam en Menterwolde. Tijdens een inspiratiebijeenkomst in maart bleek het grote enthousiasme van gemeenten en bedrijven over het Koploperproject.

Ook de Provincie Groningen erkent de potentie van het verbeteren van leefbaarheid middels duurzame initiatieven die ‘van onderop’ worden opgebouwd. Dat is waar Koplopers goed in zijn. In september is de aanvraag voor het ‘Koploperproject Oost-Groningen’ in behandeling genomen en in november nemen Gedeputeerde Staten een besluit.

Na goedkeuring kunnen de Koplopers concreet en praktisch aan de slag. Zij leggen de eerste bouwstenen van het nieuwe fundament onder de waardeneconomie in Groningen.
CirculairActief coördineert het project en verzorgt inhoudelijke begeleiding op specifieke onderdelen van sociale duurzaamheid.

Oktober 2014
Ada Kruiter

Groeikiemen voor toekomstbestendig bedrijf; Megatrends van Adjiedj Bakas

werken in de nieuwe economieHet Midden- en Klein Bedrijf (MKB) is de levensader van een lerende samenleving waarin langdurige relaties met belanghebbenden centraal staan. Inspiratie, attentie en vriendschap vormen de basis voor winst uit de onderneming omdat ze betekenis toevoegen. Lef, flexibiliteit, passie en eigenheid zijn de belangrijkste groeikiemen voor 2025. Deze wenk naar de toekomst geeft trendwatcher, Adjiedj Bakas in zijn recent verschenen boek ‘ Megatrends  Werk’. Hoe herken je deze trends in je eigen  bedrijf?  Voor u als ondernemer, heb ik de meest  relevante trends samengevat en geplaatst in de context van uw bedrijfsvoering.

Radicale herverdeling van werk en versobering

De ondernemer  krijgt te maken met een radicale herverdeling van werk volgens Bakas. In 2025 hebben we verschillende banen , meer tijd  en minder geld. De traditionele fulltimer maakt plaats voor autonome deeltijdwerkers die hun taken combineren met de rol van mantelzorger, zelfstandig professional en vrijwilliger. Als voorbeeld neemt Bakas een copy-writer die 24 uur per week speeches schrijft voor de CEO van een ICT-bedrijf, een kamer verhuurt en als thuiskok van zijn hobby een verdienste maakt. Als vrijwilliger zet hij zich samen met de  rijdende rechter in, voor het oplossen van buurtconflicten. Deze manier van leven levert meer tijd, talent, voldoening en geluk op terwijl hij soberder leeft. Voor ondernemers die meer vrijheid en flexibiliteit kunnen bieden bij de inrichting van werkprocessen levert dit extra gemotiveerde, meedenkende en breder inzetbare medewerkers op.

Van ZZP-er naar ZP-er in de circulaire belevingseconomie

Minder geld voor meer tijd is het gevolg van een verschuiving van eigendom en bezit naar leasen, huren, ruilen en delen. Zelfvoorzienendheid en  zelflerend vermogen als betrokken lid van de eigen woon- of leefgemeenschap, zijn de ambities van de ‘klant-ondernemer’. Door met een flexibele schil van zakelijke partners onderling diensten, producten of services te delen neemt de zelfstandige  professional (ZP-er) de positie  van de ZZP-er of freelancer over.

Maatschappelijke meerwaarde staat niet meer los van bedrijf of individu, maar is integraal onderdeel van de bedrijfsvoering en het persoonlijke leven. Geld is niet de enige  doelstelling, maar functioneert als middel om de missie van het bedrijf mogelijk te maken: ‘Via een gezonde bedrijfsvoering een bijdrage leveren aan de gedeelde waarden binnen de onderneming’. Bedrijven richten de attentie op  de talenten en belevingswereld van klant en  medewerker, waardoor  wederzijds betekenis en authenticiteit kan groeien. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen is de standaard in de belevingseconomie, omdat gedeelde successen die op meerdere lagen  waarde toevoegen voor alle stakeholders meer winst genereren.

Lerende economie

Niet eerder was het MKB zo doordrongen van de onderlinge samenhang en wederzijdse afhankelijkheid met haar omgeving. De MKB-ondernemer heeft zowel geografisch als demografisch een economische sleutelrol en daardoor de beste uitgangspositie om op de vraag van de klant en de regionale context in te spelen. Bakas ziet een toenemende behoefte aan (ambachtelijk) maatwerk waardoor het gildeleermodel, gebaseerd op vriendschap tussen meester en gezel, weer opgeld doet. Vaardigheden en werkervaring zijn belangrijker dan diploma’s. Het onderwijs werkt in nieuwe werkvormen met bedrijven samen aan een levenlang zelfsturend  leren. De MVO-ondernemer leert onverwacht gedrag als kennis  inzetten, door  attentie en  het hanteren van de menselijke maat. Met zijn product of dienst voegt  hij waarde toe in alle lagen van het bedrijf via klant, medewerker en de regio.

Rurbanisatie in biobased economy

Een megatrend die eveneens waardekringlopen aanjaagt, is de terugtrekkende beweging van de jonge stedeling naar het platteland. Bakas ziet dat jeugdwerkloosheid en stille armoede in de steden leiden tot verhuizing van hoogopgeleiden naar de goedkopere dorpen in de provincie. Deze jongeren delen hun kennis en de liefde voor de Natuur met de bewoners en sluiten zich aan bij bestaande burgerinitiatieven. Dit zorgt voor revitalisering van de (krimp)regio. Gezamenlijk zet  deze generatie ‘(w)ondernemers’ winstgevende energie coöperaties op en door zelfstandig bioboeren leren ze voorzien in eigen levensonderhoud. Met innovatieve combinaties van diensten, evenementen, inspirerende workshops, educatieve festivals, zorgarrangementen, biologische streekproducten en artistiek vakmanschap verleiden en betrekken zij de (rand)stedeling bij het ommeland. Ze blazen het slapende potentieel sociaal, ecologisch, en economisch opnieuw leven in. De ondernemer die met zijn product of dienst aansluit op de ambities van deze bewuste jongeren, creëert een nieuwe afzetmarkt.

E-towns

Plattelandssteden als Leeuwarden, Meppel en Veendam spelen slim in op deze  verplaatsing, door de aantrekkelijke vestigingsstatus van E-town te verwerven. Volgens Bakas is verbetering van de internetsnelheid de MKB-vriendelijkste beloning in rurale gebieden. Door de digitale snelweg te ontsluiten voor lokale ondernemers, ontstaat met deze snel lerende ‘wereldburgergemeenschap’ een aanzuigend effect op de regionale  economie. Werken aan de lerende economie begint hier en nu, de kiem is al gelegd. Herkent u dit? Wat betekenen deze  trends voor u? Laat een reactie achter op deze pagina!

Ada Kruiter, juli 2014, CirculairActief, ‘MVO op Maat’
Bron: Megatrends Werk, Adjiedj Bakas, Trendwatcher, april 2014, ISBN 978949193204

Noord Nederland in transitie van ‘Reuze’ dag naar ‘Re uze’ regio

Jan RotmansReuzedei Akkrum
Zaterdag 31 mei liep ik voorafgaand aan zijn lezing, een rondje om de kerk met Jan Rotmans in het Friese Akkrum. Rotmans gaf in de terpkerk een lezing tijdens het jaarlijkse duurzaamheidfestival & Nationaal Kampioenschap Zonnebootrace ‘Reuzedai’, over duurzame trends in de transitie naar de circulaire economie. Jan introduceert het publiek op deze zonnige zaterdag in de verandering van tijdperken. Hij vergelijkt onze tijd met de aardschok die de Industriële Revolutie teweeg bracht. Deze disruptie voelen we in de bancaire, pensioen- en verzekeringswereld. Maar ook in de zorg, dienstverlening en als klimaatveranderingen.

Interessant in deze transitie (die zo eens per 150 jaar plaatsvindt) zijn de kansen die zich voordoen omdat zich in de samenleving een machtswisseling voltrekt. De macht ging 150 jaar geleden van de Adel naar de Burgerij. De macht verplaatst zich nu van top-down bestuurslaag naar bottum-up communities. Fossiele en schaarse bronnen transformeren in groene, schone overvloed. “Als de macht verschuift wordt de onderdaan  ‘overdaan’ en overheid wordt ‘onderheid’ “ zegt Rotmans. Er ontstaat een nieuwe soort solidariteit die gestoeld is op de menselijke maat en op persoonlijke liefde en vertrouwen.

Dit nieuwe solidariteitsgevoel is onafhankelijk van geld, auto’s, kennis, zorg, muziek, energie, educatie, verzekeringen, boeken en reizen! Door innovatieve ontwikkelingen, lokale samenwerkingsvormen en internet ontstaan alternatieve systemen zoals bitcoins, broodfondsen en 3D printtechnologie, waardoor ieder individu autonoom, lokaal en uniek de duurzame producten kan maken die hij wenst!

Rotmans noemt deze trendverschuiving ‘vooruit naar vroeger’. De micromacht in de nieuwe wereld bouwt voort op het residu van de oude wereld en hervindt zich in een nieuwe werkelijkheid waarin de waarden herkenbaar zijn van vroeger. De traditionele vraag- en productie economie verdwijnt omdat die doodziek is. Daarvoor in de plaats komt een circulaire waardeneconomie waarin de menselijke maat en een nieuwe vorm van soberheid weer centraal staan. We overleven door samen te werken in plaats van beschermen. Er zijn op dit moment al 100 zorgcoöperaties en inmiddels 20 financiële coöperaties in Nederland vertelt Rotmans.

Om de transitie in wereldperspectief te plaatsen illustreert Rotmans de actuele stand van zaken met enkele feiten: Het gasveld in Slochteren raakt op. Nederland heeft nog zo’n vijftien jaar aan fossiele gasreserves en er is geen plan B dat aangeeft hoe we tegen die tijd duurzaam in onze eigen energie voorzien. De Nederlandse overheid stelt zich volledig afhankelijk van het buitenland (lees Poetin) op. China daarentegen beschikt over 97% van de schaarse edelmetalen en richt zich met haar beleid op het vergaren van 99%. Economen hebben uitgerekend vervolgt Rotmans, dat als je vandaag een Euro investeert in duurzaamheid dat twee Euro oplevert. Wanneer je een Euro in de oude economie investeert kost dat de samenleving drie Euro.  Dat is een van de redenen waarom drie van de vijf bedrijven in Nederland ten onder gaan.

Wat we nodig hebben is een wenkend perspectief als pakkend verhaal aldus Rotmans. Dit geeft richting en ruimte en ieder dorp, stad, gemeente, provincie of land kan dit verhaal zelf lokaal schrijven of neerzetten. Steden kunnen oppervlakte driedimensionaal benutten met kantelbare groene en zonnedaken of wanden en als billboard. Andere voorbeelden zijn stadslandbouw, verticaal tuinieren, biomassa en zilte landbouw, regionale gewassen (zoals hennep voor mode en koolzaad voor biobrandstof etc.) en op zee windmolenparken gecombineerd met algenvelden. Woningen kunnen energieneutraal en zelfvoorzienend worden gebouwd zonder gasaansluiting.

Inspirerende voorbeelden genoeg die handvatten kunnen bieden voor koplopers, dwarsdenkers en friskijkers om de nieuwe economie handen en voeten te geven. Benieuwd wat zo’n rondje om de kerk jou oplevert? Via de energiekoepels werken Groningen, Friesland en Drenthe samen aan de invulling van de circulaire economie. Met de lancering van de campagne ‘sluit mij maar aan’  bij mijn duurzame energiecoöperatie (NLD) is het voor iedereen mogelijk om persoonlijk in duurzame energiewinst deel te nemen als koploper van het Noorden aan de energietransitie. Neem een kijkje op www.nldenergie.org.

Ada Kruiter

Juni 2014

MVO-debat in Biodesign Studio Tjeerd Veenhoven

Header Bio-debatIn de serie ‘Tussentijds bouwen aan duurzaamheid’ nodigen BNO Noord (Beroepsorganisatie voor Nederlandse Ontwerpers) en CirculairActief u uit voor een MVO-debat & netwerkborrel met Tjeerd Veenhoven op 9 mei. Voor u als MVO-ondernemer en kenniswerker is dit een buitenkans  om een ‘best practice businesscase’ in het hart van bio-design te ontdekken en ervaren.

Zelfstandige ontwerpers en ontwerpbureaus staan aan de wieg van nieuwe inzichten en veranderingen, en zijn voor MVO ondernemers bij uitstek een interessante groep om mee te verbinden. Het doel van de bijeenkomst is succesvolle MVO-praktijken met ontwerpers en ondernemers interactief verkennen en van elkaar leren.

Tjeerd Veenhoven is eigenaar van een ontwerpbureau én succesvol Maatschappelijk Verantwoord Ondernemer met een interessante casus. Met passie voor natuurlijke materialen en maatschappelijke bevlogenheid staat hij regelmatig in de schijnwerpers als internationaal voorbeeld van duurzaam ondernemerschap. De industrieel ontwerper bedacht o.a. een procedé waarmee hij palmbladeren transformeert in palmleer en als verschillende toepassingen verwerkt.

De bijeenkomst vindt plaats in de bijzondere setting van ‘de creatieve broedplaats’ in de Oosterparkwijk nabij het centrum van Groningen, die van ‘bottum up’ tot stand is gebracht. Loodsen die op de nominatie stonden voor de sloop kregen hier een ‘tussentijdse’ bestemming. In de overgangsfase groeide er een levendige buurtgemeenschap van ontwerpers en bewoners. Het creatieve verzamelpand van Studio Tjeerd Veenhoven ligt aan de Paradijsvogelstraat 10.

PROGRAMMA

  • 16.00 Ontvangst door BNO
  • 16.30 Presentatie MVO ‘best practice’ door Tjeerd Veenhoven
  • 16.45 ‘De businesscase van de flip-flop’ interactief debat met Roelof de Vries, econoom en eerste Duurzaamste Ondernemer van Groningen
  • 17.30 BNOord borrel met proeverij van duurzame delicatessen

U kunt zich opgeven door een e-mail te sturen naar adakruiter@circulairactief.nl of via onderstaand webformulier.
Deelnamekosten zijn €65,-. Wie het eerst komt wie het eerst maalt, dus wees er snel bij!

Voor leden van BNO Nederland geldt een speciaal tarief, zij kunnen zich aanmelden via de facebookpagina van BNOord.

Deze bijeenkomst wordt mede mogelijk gemaakt door BNO Nederland, BNOord en Studio Tjeerd Veenhoven.

Studio Tjeerd Veenhoven bnoord bno

Wij zien uit naar een interessante middag en hopen ons enthousiasme met u te kunnen delen op 9 mei!

Met vriendelijke groet,
mede namens het Bestuur van BNOord

Ada Kruiter, CirculairActief

CirculairActief is MVO-partner van bedrijven. Wij bevorderen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen op maat met kennisuitwisseling, projecten en bedrijfsstages.



Aanmeldformulier

Je voornaam

Je achternaam

Je Email

Je Telefoonnummer

Adres voor factuur

Ik meld mij aan voor

Opmerkingen

Vul de captcha code in (anti spam)
captcha

Het gezonde weefsel van de bio-economie

gliaastrocytesHet gezonde weefsel van de bio-economie

In zijn essay in het FD van 28 Februari 2014, richt Jan Rotmans de aandacht op een kwalitatieve manier van geld verdienen. De hoogleraar transities en transitiemanagement aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam, ziet de top-down centraal geleide samenleving kantelen in een horizontale bottum-up beweging waarin kleinschalige lokale gemeenschappen een nieuw soort sociaal weefsel vormen.

Rotmans legt de vinger op de zere plek door te beschrijven hoe de transitie vorm krijgt. De nieuwe orde stelt hij, opereert voor velen weliswaar nog onder de radar maar vormt wel al een bedreiging voor de bestaande orde. De silo’s van macht brokkelen langzaam af, terwijl een andere kracht langzaam maar zeker de dagelijkse gang van zaken overneemt. Pragmatisme, diversiteit en transparantie zijn de instrumenten van een groeiende ongrijpbare beweging van onderop die het sociale landschap wereldwijd een ander gezicht geeft.

De auteur stelt dat de vrije markteconomie ingrijpend verandert. Intensieve energiebehoefte, verspilling en fossiele afhankelijkheid eisen hun tol omdat ze onbetaalbaar worden. De nieuwe economische structuur geeft een succesvol antwoord met een verhorizontalisering naar een circulaire bio-based economie die is gebaseerd op ecologische en technologische kringlopen.

Een belangrijke oorzaak van de systeemvernieuwing is dat de mens niet langer in dienst van economische structuren fuctioneert. In de nieuwe horizontale en decentrale samenleving is medemenselijkheid de centrale factor en staat de structuur ten dienste van de mens. Het nieuwe sociale weefsel is herkenbaar aan samenredzaamheid, kleinschaligheid, erkenning van wederzijdse afhankelijkheid en handelingsvrijheid in verbondenheid.

Digitalisering, multidisciplinaire samenwerkingsvormen, sociale media en innovatieve technologie gecombineerd met de verschuiving van nationale naar  transregionale en van globale naar glokale gerichtheid, maken de exponentiële sprong naar een nieuwe machtsverhouding mogelijk. De bio-economie snijdt dwars door sectoren heen en maakt gebruik van hybride samenwerkingsvormen door in industriële niches bioproducten te creëren. De chemiesector is een modelvoorbeeld van het creatief oplossend vermogen dat hiermee aangeboord kan worden.

Er is een keerzijde van deze trendverschuiving. Wanneer arbeid wordt vervangen door robots en machines verdwijnen veel arbeidsplaatsen. Tegelijkertijd nemen kwalitatieve lerende gemeenschappen de functies van kwantitatieve systemen in de zorg, het onderwijs en de economie over. De weerstand die dit bij de gevestigde orde oproept is historisch gezien een onhoudbaar verdedigingsmechanisme.

Adequaat transitiebeleid richt zich volgens de transitie-expert op permanente competentieontwikkeling zodat mensen kennis leren delen in plaats van beschermen. Daarnaast verkleint belastingverlaging op menselijke arbeid het verschil met digitale arbeidskosten, waardoor de omslag naar een kwalitatieve economie en samenleving gestimuleerd wordt.

De conclusie is dat hervormingen op het niveau van het bestaande systeem niet werken. In een nieuwe laag gezond weefsel groeit een nieuw bewustzijn met een groot oplossend vermogen. Albert Einstein heeft  een eeuw geleden al dankbaar met ons het inzicht gedeeld dat problemen op een ander niveau worden opgelost dan ze ontstaan. Rotmans stelt daarom de prikkelende vraag: In wat voor soort economie willen wij ons geld verdienen?

Ada Kruiter, CirculairActief, Maart 2014

Bron: FD outlook, vrijdag 28 februari 2014, essay door Jan Rotmans ‘We gaan ons geld op een andere manier verdienen’

Tussentijds bouwen aan Duurzaamheid

Infoversum

Infoversum Groningen

In navolging op de enthousiast ontvangen serie MVO-Watch voor ondernemers in 2013 van NoordBaak Groningen, bouwt Circulair Actief als zakelijke partner van NoordBaak verder aan de circulaire economie. Wij hebben een interessant programma samengesteld, waarbij specialisten op het gebied van duurzame bouw zullen vertellen over de eindeloze en toch bereikbare mogelijkheden van bouwen aan duurzaamheid.

Het gehele programma speelt zich af op het centraal gelegen Ebbingekwartier in de stad Groningen. Het Ebbingekwartier profileert zich als de creatieve smeltkroes van kunst, cultuur, wetenschap en ondernemerschap. Nieuwe circulaire businessmodellen worden hier ontwikkeld en succesvol door ondernemers in de praktijk gebracht.

Het Gasfornuis, een van de gebouwen op het Ebbingekwartier, is een experiment van tijdelijke stadsontwikkeling en een proeftuin voor duurzaamheidprojecten. Er wordt bewust gewerkt met duurzame en lokale producten. De vijf containerruimtes, waar het Gasfornuis uit bestaat, hebben ieder een eigen karakteristieke sfeer. In een van deze containers zult u met een kopje koffie of thee worden ontvangen, waarna we het programma zullen vervolgen naar het Infoversum. Meer informatie over het Gasfornuis kunt u vinden op: www.hetgasfornuis.nl.

Tijdens de excursie ontdekt u een bijzonder praktijkvoorbeeld van duurzame bouw. Het Infoversum aan het Ebbingekwartier van Groningen is het eerste 3D Fulldome theater van Nederland. Geïnspireerd door de scheepsbouw laat de architect, Jack van der Palen, zien hoe hij duurzaamheid als vernieuwend en geïntegreerd bouwconcept toepast. Tijdens de rondleiding zal hij ingaan op de ontstaansgeschiedenis, het doel en de filosofie van het Infoversum. Meer informatie vindt u op: www.infoversum.nl.

Aansluitend verzorgt Christophe de Jongh, ontwikkelaar van het Open Lab Ebbinge (OLE), een lezing over circulaire waarden. In het OLE  stadsontwikkelingsproject verhouden gebruiker en gebouw zich als tijdelijke bewoners tot de aarde. Meer informatie over het Ebbingekwartier experiment kunt u vinden op:  www.openlabebbinge.nl

Na de lezing krijgt u de mogelijkheid uw netwerk uit te breiden en ideeën uit te wisselen onder het genot van een aantal streekproducten, die u aangeboden worden door lokale boeren. Om de grote afstand tussen consument en producent te verminderen, staan de boeren iedere tweede zaterdag van de maand met hun producten op de Ommelandermarkt. Meer informatie over de markt vindt u op: www.ommelandermarkt.nl.

PROGRAMMA 20 FEBRUARI 2014

  • 14.45 Ontvangst in ‘Het Gasfornuis’
    Welkom en ontvangst door Ada Kruiter van CirculairActief en Harm Naaijer, ontwerper van het Gasfornuis
  • 15.00 Rondleiding Infoversum door Jack van der Palen van Archiview.
  • 16.00 Lezing ‘Bouwen aan circulaire waarden’, door Christophe de Jongh
  • 17.00 Borrel met proeverij van streekproducten onder begeleiding van Ommelander Streekproducent.

Het evenement wordt mede mogelijk gemaakt door: Stichting het Infoversum, Archiview Groningen, het Gasfornuis, Stichting Open Lab Groningen en Stichting Ommelandermarkt.

image008InfoversumArchitectengroep ArchiviewOmmelander Markt

U kunt zich opgeven voor toekomstige activiteiten via de mailinglijst.

Met vriendelijke groet,

Ada Kruiter en Carmen Fleurke
CirculairActief

CirculairActief.NL is MVO-partner in Noord Nederland. Wij bevorderen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen op maat met begeleiding van projecten, kennisuitwisseling en bedrijfsstages.